zez ukryty

Co to jest zez ukryty?

Zez ukryty – heteroforia to stan, w którym przy właściwym bodźcu do fuzji [1] osie widzenia obu oczu przechodzą przez punkt fiksacji[2], natomiast przy niewłaściwym bodźcu do fuzji przez punkt fiksacji przechodzi tylko jedna z osi, a druga jest odchylona. To oznacza, że u heteroforyka prawidłowe ustawienie osi widzenia obserwujemy przy obydwu otwartych oczach.

Przy patrzeniu na dal prawidłowe ustawienie oczu zapewnia fuzja motoryczna. Zasłaniając jedno oko uzyskujemy pozycję oka zależną od tonicznego napięcia mięśni, w której ujawnia się foria zdysocjowana. Jest to kąt odchylenia zasłoniętego oka, w odniesieniu do osi widzenia drugiego, fiksującego[3] oka, którego wartość podaje się w pryzmodioptriach.

Przy patrzeniu na bliż (odległość poniżej 6m) o położeniu oczu decyduje konwergencja toniczna, fuzyjna, akomodacyjna i proksymalna (psychologiczna). Zasłonięcie jednego oka eliminuje konwergencję fuzyjną i oko osoby heteroforycznej ustawia się w nieprawidłowej pozycji. Odsłonięcie oka powoduje jego prawidłowe ustawienie się.

zez ukryty

Wielkość konwergencji fuzyjnej u heteroforyków określa możliwości uzyskania prawidłowego widzenia obuocznego, określa ją parametr nazywany rezerwą konwergencji fuzyjnej (RKF).

Jeśli zakres konwergencji fuzyjnej jest wystarczająco duży heteroforyk nie będzie odczuwał żadnych dolegliwości. Wtedy taką heteroforię nazywamy skompensowaną. Jeżeli RKF jest nie wystarczające by skompensować nieprawidłowe ustawienie oczu heteroforyk odczuwa subiektywne dolegliwości, zwane astenopią i taką heteroforię nazywamy nieskompensowaną.

Można zastosować trening wzrokowy lub korekcję pryzmatyczną, by zlikwidować dolegliwości i skompensować zez ukryty –  heteroforię.

W zależności od kierunku odchylenia osi rozróżniamy heteroforie:

1) horyzontalne (poziome)

-esoforia – odchylenie do wewnątrz (do nosa)

-egzoforia – odchylenie na zewnątrz (do skroni)

2)wertykalne (pionowe)

-hiperforia oka prawego (dodatnia wertykalna heteroforia, odchylenie do góry); hipoforia oka lewego (odchylenie w dół)

-hiperforia oka lewego (ujemna wertykalna heteroforia, odchylenie do góry); hipoforia oka prawego (odchylenie w dół)

3)cykloforie – obrót gałki ocznej wokół osi przednio-tylnej:

-incykloforia (obrót do wewnątrz)

-ekscykloforia (obrót na zewnątrz)

Heteroforia (zez ukryty) może przejść w heterotropię (zez widoczny) (początkowo okresową) jeśli zwiększa się jej kąt, zmniejszają możliwości kompensujące i następnie pojawiają się poważniejsze problemy z widzeniem obuocznym. Uruchamiają się także procesy adaptacyjne do złego ustawienia oczu, utrwalające je. Jest to jedna z wielu dróg powstawania heterotropii (zeza).

zez ukryty

[1] Bodziec do fuzji – dwa dostatecznie równe obrazy siatkówkowe (tzn. jednooczne obrazy mają podobną wielkość, kształt, kolor, jasność i orientację w przestrzeni, mogą zostać złożone w jeden obraz);

[2] Punkt fiksacji wzrokowej- punkt w przestrzeni, na który są skierowane osie widzenia, widziany pojedynczo, ponieważ pada na korespondujące miejsca siatkówek;

[3] Fiksacja – nakierowanie dołeczków siatkówek na interesujący obiekt; punkt węzłowy przedmiotowy oraz dołeczek plamki leżą w jednej linii, tzw. osi wzrokowej;

[4] Astenopia – zespół objawów: zamazywanie obrazu na dal lub bliż, nadmierne mruganie przy czytaniu, zakrywanie lub zamykanie jednego oka przy czytaniu, pomijanie, mylenie, powtarzanie słów podczas czytania, powolne czytanie, łzawienie, pieczenie oczu, ból głowy, brak koncentracji, chwilowe dwojenie przy zmęczeniu;